23 Ekim 2014 - Perşembe

Finansal Tablolar Ve Mali Analiz

1)MALİ TABLOLARLA İLGİLİ GENEL KAVRAMLAR VE MALİ TABLOLAR

MALİ TABLOLAR KAVRAMI

Bir işletmenin varlık ve kaynak yapısı dönem karının oluşumu ve kullanımı ile benzer konulardaki bilgileri içeren muhasebe ilkelerine uygun olarak düzenlenen tablolardır.

Muhasebe sistemi içerisinde kaydedilen ve raporlanan bilgilerin zaman aralıklarıyla bu bilgileri kullanacak olanlara iletilmesini sağlayan araçlardır.

İşletmeyle ilgilenen gruplar işletmeye ilişkin verecekleri kararların başarısını arttırmak için söz konusu işletmenin :

  • MALİ YAPISINI
  • GELİR YARATMA GÜCÜNÜ
  • KULLANDIĞI FONLARIN KAYNAKLARINI

İzlemek durumundadır. İşletme ile ilgilenen gruplar söz konusu bilgileri mali tablo olarak isimlendirilen muhasebe raporlarından elde ederler.

Bilgi verme aracı niteliğinde olan mali tablolar belirli zaman aralıkları ile bu bilgileri kullanacak olan gruplara iletilmesini sağlarlar. Bu özelliği ile mali tablolar kullanıcılarına sağladığı bilgiler ile onların işletme sonuçlarının anlaşılmasını kolaylaştıracak, zaman içerisinde karşılaştırmalar yapabilecek ve kullanıcıların işletme hakkında doğru bir yargıya ulaştırmasını sağlayacaktır.


MALİ TABLOLARIN DÜZENLENME AMAÇLARI

  1. Ekonomik kararların verilmesine yararlı olacak bilgileri sağlamak
  2. İşletmenin ekonomik faaliyetleri hakkında temel bilgi kaynağı olarak bilgi edinme konusunda sınırlı otorite yetenek ve kaynaklara sahip olan kullanıcılara bilgi vermek.
  3. Temel işletme amaçlarının gerçekleştirilmesinde yönetime kaynakların etkin kullanımını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak.
  4. Devletin payı olan vergi tutarının belirlenmesini sağlamak
  5. İşletmenin kazanç gücünü tahmin etmek kıyaslamak ve değerlendirmek için gerekli bilgileri sağlamak
  6. Potansiyel yatırımcılara ve alacaklılara miktar, zaman ve belirsizlik bakımından potansiyel nakit akımlarını tahmin edebilmek ve değerlendirebilmek için bilgi sağlamak.
  7. Makro ekonomik kararlara yardımcı olacak istatistiksel bilgi sağlamak
  8. İşletmenin denetlenmesine olanak sağlamak
  9. İşletme yönetiminin geleceğe yönelik vereceği kararlara hizmet etmek


1 NOLU MUHASEBE GENEL TEBLİĞİNE GÖRE MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI

  1. Yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililer(yöneticiler, işçi kuruluşları ve devlet) için karar vermede yararlı bilgiler sağlamak
  2. Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak
  3. Varlıklar, kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletmenin faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak


MALİ TABLO KULLANICILARI

Mali tablolar amaçları doğrultusunda düşünüldüğünde mali tabloların işletme içi gruplar kadar işletme dışı grupların gereksinimlerini karşılaması gerekmektedir. Buna göre mali tablo kullanıcıları:

  1. YÖNETİCİLER
  2. YATIRIMCILAR
  3. KREDİ KURULUŞLARI
  4. İŞÇİ KURULUŞLARI
  5. DEVLET

1)YÖNETİCİLER VE MALİ TABOLAR:

Mali tabloların, işletme sonuçlarının yönetim tarafından değerlendirilmesi ve yönetimin işletme sahip ve ortaklarına karşı açıklama yapma gereksiniminden doğduğunu göz önünde bulundurursak: Mali tablolar yöneticilere bir taraf tan ileriye dönük kararlar alınmasında gerekli olan bilgiyi sağlarken, diğer taraf dan döneme ait işletme sonuçlarından dolayı yönetimin yüklendiği sorumluluğun belirlenmesine de  olanak vermektedir.

2)YATIRIMCILAR VE MALİ TABOLAR

Büyük işletmelerin oluşturulmasında ihtiyaç duyulan sermayenin tasarrufçulardan karşılanabilirliği yatırımcılar grubunun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yatırımcıların işletmeye çekilebilmesi için işletme sonuçları hakkında daha fazla bilgi ihtiyaçları ortaya çıkmıştır. Mali tablolar yatırımcılar için çok önemli birer finansal bilgi kaynağı olurken tasarruflarında değerlendirilmesinde yararlı olacaktır.


3)KREDİ KURUMLARI VE MALİ TABOLAR

Yatırımcıların aydınlatılmasında kullanılan mali tablolar işletmeye kredi sağlayan kuruluşlar içinde önemlidir. Kredi kuruluşlarınca analizi yapılan işletme sonuçları sağlanan kredinin geri dönme olasılığı hakkında önemli bilgiler verir.

4)İŞÇİ KURULUŞLARI VE MALİ TABLOLAR

Hizmet akdiyle işletmeye bağlı işçi ve işçi temsilcilerinin mali tabloları yorumlayarak ücret artışı talebinde bulunmaları gerekir. Ücret artışı isteklerinin yanı sıra gelecekten emin olma ve kıdem tazminatı gibi güvencelerinin ödenebilirliğini anlamak mali tabloların sağladığı yararlardır. Finansal tablolarda yer almayan ve işletme sonuçlarına dayandırılmayan işçi taleplerinin karşılanması pek çok sıkıntıyı da beraberinde getirecektir.

5)DEVLET VE MALİ TABLOLAR

Devlet mali tablolarla vergi alınabilmesi amacıyla ilgilenmenin yanı sıra:

  • Ekonomik politikaların saptanması
  • İşletmelerin tekelci eğilimlerinin kontrol edilebilmesi
  • Yatırımcıların yanıltılmasını önlemek

Amacıyla da mali tablolardan yararlanabilir.

MALİ TABLOLARIN NİTELİKLERİ

Mali tablolar çeşitli kullanıcılara finansal bilgi vermek için hazırlandığına göre mali tabloların yardımı ile başlıca şu bilgiler sağlanacaktır:

  1. İşletmenin ekonomik olanakları ve borçları hakkında güvenilir bilgi sağlamak
  2. İşletme faaliyetlerinin başarısını ölçebilecek temel bilgileri sağlamak
  3. İşletme yatırımlarının sonuçları hakkında bilgiler elde etmek

Mali tablolardaki bilgiler işletmeyi tanımaya, değerlendirmeye ve işletme hakkında bir yargıya varmaya yardımcı olacaktır. Bu nedenle:

Mali tabloların sahip olması gereken başlıca özellikler.

  • Uyumlu olma
  • Anlaşılır olma
  • Doğrulanabilir olma
  • Tarafsız olma
  • Zamanında sunulma
  • Karşılaştırılabilir olma
  • Tam olma

Mali tabloları kullanacak olanlar bu tabloların neler olduğunu neler sağlayabileceğini ve neleri sağlayamayacağını bilmek zorundadır çünkü mali tablolar kullanıcıların en az düzeydede olsa mali tabloların niteliklerini ve muhasebe terminolojisini bildikleri varsayılarak hazırlanır.

Ancak bu amacın gerçekleştirilebilmesi için mali tabloların düzenlenmesi sırasında aşağıdaki noktaların gözetilmesi gerekir.

  1. Mali tablolar tarihi maliyetlere göre hazırlanır.
  2. Mali tablolar çok değişik grupların amaçlarını karşılayabilmek için genel amaçlı hazırlanırlar.
  3. Çok sayıdaki işlemleri özet olarak sunarlar
  4. Mali tablolar paranın satın alma gücündeki değişiklikleri yansıtmazlar.

MALİ TABLO ANALİZ YÖNTEMLERİ

Bir işletmenin mali durumunu faaliyet sonuçlarını gerçeğe uygun olarak gösterecek nitelikte bir döneme veya birbirini izleyen dönemlere ait mali tabloların çeşitli analiz yöntemlerinden yararlanılarak incelenmesi yorumlanması eleştiriler yapılmasına çalışmaları olarak tanımlanabilir.

MALİ TABLO ANALİZİNİN AMAÇLARI

İşletme ile ilgili tarafların işletme ile ilgili olarak verecekleri kararlara esas olacak bilgilerin sağlanmasıdır. Bu amaçla mali analiz çalışmaları işletmenin likidite durumu ve eğilimleri hakkında işletme yönetimine ve üçüncü kişilere oldukça açık bilgiler verir.

MALİ TABLO ANALİZİNİN BAŞARI KOŞULLARI

  • Mali tabloların sağlıklı bir biçimde hazırlanması ve analize esas alınan verilerin ve bilgilerin doğru olması
  • İncelenen işletmenin üretim, fiyat, finansman ve benzeri politikaları ile muhasebe usullerinin bilinmesi
  • Analizi yapılan işletmenin ait olduğu endüstri kolunun ve işletmenin sahip olduğu özelliklerin bilinmesi
  • Analistin muhasebe kuramı ve uygulamalarını iyi bilmesi
  • Analistin iyi bir muhakeme yaratma ve seziş yeteneğine sahip olması
  • Analistin işletme ile ilgili birkaç oran veya yüzdeye bağlı kalarak kesin sonuç ve yargıya varmaması
  • İnceleme dönemindeki ekonomik şartların ve eğilimlerin saptanması ve çevre koşullarının bilinmesi

FİNANSAL TOBLALAR ANALİZİNİN ÖN KOŞULLARI

a)Dolaylı ön koşullar

  1. İşletme içinde bulunduğu ekonomik ortam
  2. İşletmenin içinde bulunduğu sektörel ortam
  3. İşletmenin yapısal ve yönetsel özellikleri

b)Dolaysız önkoşullar

  1. Tek düzen muhasebe sistemi
  2. Standart oranların saptanması
  • Tarihi standart oranlar
  • Sektörel veya sanayi standart oranlar (*)
  • İdeal veya hedef standart oranlar
  • Bütçe standart oranlar

A)    Dolaylı Önkoşullar

  1. İşletmenin içinde bulunduğu ekonomik ortam: fiyatlar genel düzeyinin(enflasyon) gösterdiği değişimler döviz fiyatlarının düzeyi ve gösterdiği dalgalanmalar piyasa faiz oranlarının düzeyi ve dalgalanmaları ekonomik büyüme ve küçülme gibi durumlar
  2. İşletmenin içinde bulunduğu sektörel ortam: sektörün hangi aşamada olduğu (kuruluş, gelişme v.b.) sektörün niteliği (hizmet, üretim v.s.) sektöre özgü olumlu ve olumsuz gelişmeler
  3. işletmenin yapısal ve yönetsel özellikleri:
    • İşletmenin organizasyon yapısı (A.Ş., LTD. v.s.)
    • Kurumsal yönetim anlayışına sahip olup olmadığı (Aile, Kurumsal v.s.)

B)    Dolaysız Önkoşullar

  1. Tekdüzen muhasebe sistemi: Analizi yapılacak tabloların karşılaştırılabilmelerini sağlamak için aynı biçimsel özelliklerde ve aynı anlayışta hazırlanmış olmaları gerekir. Bu nedenle mali tabloların tekdüzen bir standartta hazırlanması gerekir.
  2. Standart oranların belirlenmesi: oranların yorumlanabilmesi için ilgili oranın standardının bilinmesi gereklidir.
    • Tarihi Standart Oran: işletmenin geçmiş dönemlerindeki finansal tablolarından elde edilen değerlerin ortalamaları ile bunların standart oranlarıdır.
    • Sanayi Ve Sektör Standart Oranlar: işletmenin içinde bulunduğu sektördeki işletmelerin finansal tablolarındaki veriler üzerinden her bir dönem için hesaplanan ortalamaları ile bulunan oranlardır. Oran analizinde standart oranlar denildiğinde sektörel standart oranları anlaşılmalıdır.
    • İdeal Veya Hedef Standart Oranlar: işletmenin yer aldığı sektörde bulunan en başarılı bir veya birkaç işletmenin finansal tablolarından faydalanılarak hazırlanan oranlardır. Bu oranlar işletmenin hedeflediği düzeye göre hangi konumda olduğunu göstermek amacıyla yapılan analizlerde kullanılır.
    • Bütçe Standart Oranları: bütçe sistemi uygulayan işletmelerde bütçelenen dönem sonunda gerçekleşeceği varsayılan finansal tablo verileri kullanılarak hesaplanan oranlardır. Bu oranlar işletmenin bütçe hedeflerine ne ölçüde ulaştığını ortaya koymak amacı ile yapılan analizler için uygundur.

FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ 4 TEMEL DURUM ESAS ALINARAK YAPILIR

  1. LİKİDİTE DURUMU
  2. FAALİYET ETKİNLİĞİ(VERİMLİLİK) DURUMU
  3. FİNANSAL YAPI (MALİ YAPI) DURUMU
  4. KARLILIK DURUMU

Finansal Tabloların

  • Güvenilir
  • Karşılaştırılabilir
  • Zamanında düzenlenmiş
  • İhtiyaca uygun
  • Anlaşılabilir
  • Anlamlı
  • Uyumlu
  • Doğrulanabilir
  • Tarafsız 
  • TamOlması gerekir.
FİNANSAL ANALİZ TÜRLERİ
YAPILMA AMACINA GÖRE TABLOLARIN KAPSAMINA GÖRE YAPAN KİŞİYE GÖRE
KREDİ ANALİZLERİ STATİK ANALİZ İÇ ANALİZ
YÖNETİM ANALİZLERİ DİNAMİK ANALİZ DIŞ ANALİZ
   YATIRIM ANALİZLERi

YAPILMA AMACINA GÖRE

  1. Kredi Analizi: işletmeye kredi sağlayan finans kuruluşları ile işletmeye kredili mal satan alacaklı işletmelerin açacakları kredinin yada alacaklarının geri dönüş riskini belirlemek amacıyla yaptıkları işletmenin borç ödeme yeteneğini ölçmeye yönelik olan analizdir
  2. Yönetim Analizi: işletme yönetiminden sorumlu olanların;
    • Tüm işletme faaliyetlerinin başarısını ölçmek
    • Birincil ve ikincil hedeflere ulaşma derecesini saptamak ulaşılamamış ise  nedenlerini araştırmak
    • Planlama yapmak mal ve hizmet üretimiyle ilgili miktar kalite ve fiyat politikaları konusunda karar vermek
    • Faaliyet denetimi ve değerlendirmesi yapmak

amacıyla yapılan analiz türüdür.

      3. Yatırım analizi: işletmenin mevcut ve potansiyel hissedarları ile işletmeye uzun vadeli yabancı kaynak sağlayan yada sağlamayı düşünenlerin yapmış olduğu analiz türüdür.

 

TABLOLARIN KAPSAMLARINA GÖRE

  1. Statik analiz: belirli bir tarihte düzenlenmiş olan mali tabloların kalemleri arasında ilişki kurularak incelenmesidir. Dikey analiz olarak ta adlandırılır.
  2. Dinamik analiz: birbirini izleyen dönemlere ait mali tablo kalemleri arasında ilişki kurularak değişikliklerin incelenmesi ve eğilimlerin saptanmasıdır. Yatay analiz olarakta adlandırılabilir.

YAPAN KİŞİYE GÖRE

  1. İç Analiz: işletme bünyesinde sadece bu amaç için istihdam edilen yada analizden anlayan bir işletme çalışanı tarafından işletmenin temel ve ek mali tablolarının dışında yönetimin ihtiyaçlarına göre hazırlanan diğer tablolar ve mali veriler ile kayıt ve belgelerden de yararlanılarak yapılan analiz türüdür.
  • Genellikle yönetim amaçları için yapılır
  • Planlama ve kontrol açısından önemlidir.
  1. Dış analiz: işletme ile organik bağı olmayan işletme dışındaki ve kurumların işletmenin kamuoyu ile paylaşmış olduğu mali tablolar ve veriler üzerinden yapmış olduğu analiz türüdür.

MALİ TABLOLAR ANALİZ TEKNİKLERİ

  1. Karşılaştırmalı (Mukayeseli) analiz
  2. Yüzde yöntemiyle analiz (Dikey Analiz)
  3. Eğilim (Trend) yüzdeleri analizi (Yatay analiz)
  4. Oran analizi (Rasyo analiz)
  1. Karşılaştırmalı (Mukayeseli) analiz: bir işletmenin birbirini izleyen hesap dönemlerine yada aynı süreleri kapsayan farklı tarihlerde düzenlenmiş mali tablolarını karşılaştırarak ekonomik, finansal ve faaliyet yapılarındaki değişikliği saptar ve inceler. Birden fazla dönemi kapsadığı için dinamik analizdir.

AMACI: bilanço ve gelir tablosunun işletmenin sürekliliği içerisinde finansal durumundaki değişme ve gelişmelerin izlenebilmesi için hesap kalemlerindeki değişmeleri görmek ve finansman politikasına işlerlik kazandırmaktır.

UYGULAMA KOŞULLARI: dinamik bir analiz aracıdır

  • En az iki hesap dönemine ait bilanço ve gelir tablosunun düzenlenmiş olması gerekir.
  • Farklı iki döneme ilişkin değişmeler mutlak ve oransal boyutta değerlendirilmelidir.

UYGULAMASI

  1. Bilanço ve gelir tablosundaki her bir kalemin önceki dönem değeri cari dönem değerinden çıkartılarak fark bulunur. Önceki dönem değeri cari dönem değerinden büyükse fark azalışı önceki dönem değeri cari dönem değerinden küçükse fark artışı gösterir.
  2. Bilanço ve gelir tablosundaki her bir kalemde bulunan fark ait olduğu hesap kaleminin önceki dönem değerine bölünür ve böylece cari dönemin önceki döneme göre yüzde olarak değişimi bulunur
  3. Bir hesabın önceki dönem değeri var cari dönem değeri yoksa mutlak azalış önceki dönem değeri kadar olacak ve yüzde değişimi de eksi (-)%100 olarak gösterilecektir.
  4. Bir hesabın önceki dönem değeri yok cari dönem değeri var ise mutlak değişim cari dönem değeri kadar artış olurken yüzde değişimi (-) gösterilmeyecek oran TANIMSIZDIR.

KARŞILAŞTIRMALI (MUKAYESELİ) ANALİZ FORMÜLÜ

Artış veya azalış (tutar olarak):

Cari dönem tutarı – önceki dönem tutarı

Artış veya azalış oran (%)olarak:

Cari dönem tutarı – Önceki dönem tutarı
————————————————–    X 100
Önceki dönem tutarı

  2000 2001 Artış/AzalışTutarı (TL.) Artış/AzalışYüzdesi (%)
100 KASA 18.000 28.000 +10.000 55.55
101 ALINAN ÇEKLER 21.600 41.000 +19.400 89,81
102 BANKALAR 27.000 54.000 +27.000 100,00
103 VER. ÇEKLER VE ÖD. EMİRLERİ (5.400) (3.000) -1.400 -25,92
110 HİSSE SEN. 36.000 18.000 -18.000 -50,00
120 ALICILAR 45.000 80.000 +35.000 77,78
153 TİCARİ MALLAR 80.000 140.000 +60.000 75,00
TOPLAM 222.200 358.000 135.800 61,11

Analiz ve Yorumu:  Karşılaştırmalı analiz yapılırken bilanço ve gelir tablosundaki bilgilerden yararlanarak bilançonun yorumlanması gerekir analizde başlıca aşağıda belirtilen kalemlerdeki değişiklikler dikkate alınarak araştırılmalı ve yorumlanmalıdır.

  • Kasa ve bankadaki değişiklikler
  • Menkul kıymetlerdeki değişiklikler
  • Alacaklardaki değişiklikler
  • Stoklardaki değişiklikler
  • Dönen varlıklardaki değişiklikler
  • Maddi duran varlıklardaki değişiklikler
  • İştiraklerdeki değişiklikler
  • Kısa vadeli yabancı kaynaklardaki değişiklikler
  • Uzun vadeli yabancı kaynaklardaki değişiklikler
  • Öz kaynaklardaki değişiklikler
  • Satış hacmindeki değişiklikler
  • Stoklar alacaklar ve satışlardaki değişikliklerin karşılaştırılması
  • Maddi duran varlıklardaki değişiklikler ile satış hacmindeki değişikliğin karşılaştırılması
  1. Yüzde yöntemiyle analiz (Dikey Analiz):

Yüzde yöntemi ile bilanço analizi; bir işletmenin bir veya birden fazla hesap dönemine ait bilançosunun aktif ve pasif toplamını 100 olarak kabul edip aktif ve pasif kalemlerinin her birinin aktif yada pasif toplamı içindeki veya ilgili bilanço grubu içindeki payını yüzde olarak belirler ve inceler.

Yüzde yöntemi ile gelir tablosu analizi ise: gelir tablosu kalemlerinin her birinin ‘’NET SATIŞLAR’’ tutarı içindeki yüzde payını belirler ve inceler

Amacı: işletmenin sürekliliği içerisinde bilanço kalemlerinin yıllar itibari ile ekonomik yapı içindeki paylarının değişimini ve gelir tablosu kalemlerinin net satış hasılatına yıllar itibariyle gelir ve gider değişimlerini belirleyerek işletme ve finansman politikalarının etkinliğini saptamaktır.

Uygulama Koşulları: Bu yöntem bir yıla ait bilanço ve gelir tablosuna uygulandığında statik analiz özelliği gösterirken farklı dönemlere ait bilanço ve gelir tablolarına uygulandığında dinamik bir analiz aracıdır.

  • Bir hesap dönemine uygulanabileceği gibi birden fazla hesap dönemine de uygulanabilir.
  • Bilançoda yer alan aktif hesap kalemleri aktif grubu ve aktif toplamı 100 olarak kabul edilir ve aktif grubu ve aktif toplamı içindeki yüzde payı pasif hesap kalemleri pasif grubu ve pasif toplamı 100 olarak kabul edilir ve pasif grubu ve pasif  toplamı içindeki yüzde payı hesaplanır.
  • Gelir tablosunda net satışlar tutarı 100 olarak kabul edilir. Ve her bir gelir ve gider kaleminin satış tutarı içindeki payı yüzde olarak hesaplanır.

Uygulaması:

  • Bilançoda bilanço toplamı 100 kabul edilerek bilanço kalemi bilanço toplamına bölünür çıkan değer 100 ile çarpılır.
  • Bilançonun bölümleri içerisinde kalemlerin yüzde değeri hesaplanacaksa bilanço bölümünün toplamı 100 kabul edilir. Bilanço kalemi ilgili bilanço bölümünün toplamına bölünerek 100 ile çarpılır.
  • Gelir tablosunda net satışlar kalemi 100 olarak kabul edilerek gelir tablosunun ilgili kalemi net satışlara bölünür ve 100 ile çarpılır

Yüzde analiz yöntemi ile analiz ve yorumu: Yüzde yöntemi ile analizde başlıca aşağıda belirtilen bölümlerdeki değişiklikler üzerinde durularak yorumlar yapılır.

  • Stoklardaki değişiklik
  • Dönen değerlerin dağılımındaki değişiklik
  • Aktif değerlerin dağılımındaki değişiklik
  • Kısa vadeli yabancı kaynaklardaki değişiklik
  • Toplam  Borçların pasif toplamı içindeki değişiklik
  • Özkaynaklardaki değişiklik ile aktif değerlerdeki değişikliklerin

Karşılaştırılması,

Yüzde yöntemi ile analiz yalnız bir döneme ait mali tablolar üzerinde yapılırsa statik bir analiz aracı iken birden fazla döneme ait mali tabloların yüzdelerle ifade olunan değerleri karşılaştırıldığında dinamik analiz aracı olur. Böylece dinamik bir yapı içerisinde değişiklikler kıyaslanarak yeni dönemlerle ilgili daha sağlıklı kararlar verme olanağı elde edilmiş olunur.

Yüzde yöntemi ile analiz Formülü

Bilanço hesaplarının bilanço toplamına oranı

Bilanço Kalemi tutarı
—————————-  X 100
Aktif veya Pasif Toplamı

Bilanço hesabının ilgili bilanço grubu toplamına olan oranı

Bilanço Kalemi Tutarı
—————————————– X 100
Bilanço Kalemi Grup Toplamı

 

Gelir Tablosu hesabının Net satışlara olan oranı

Gelir Tablosu Kalemi
————————— X 100
Net Satışlar

BİLANÇO (Grup toplamına ve Genel toplama göre farklı şekilde hesaplanır)

31.12.2009 GENEL
TOPLAMINA
GRUP TOPLAMINA
ORANI (%) ORANI (%)
1 KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
A- MALİ BORÇLAR       150.000,00 15,00% 37,50%
B TİCARİ BORÇLAR       200.000,00 20,00% 50,00%
C ALINAN AVANSLAR         50.000,00 5,00% 12,50%
KVYK TOPLAMI       400.000,00 40,00% 100,00%
2 UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR                         -
A MALİ BORÇLAR       100.000,00 10,00% 100,00%
UVYK TOPLAMI       100.000,00                         -
3 ÖZKAYNAKLAR                         -
A SERMAYE       300.000,00 30,00% 60,00%
B SERMAYE YEDEKLERİ         50.000,00 5,00% 10,00%
C KAR YEDEKLERİ       100.000,00 10,00% 20,00%
D DÖNEM NET KARI         50.000,00 5,00% 10,00%
ÖZ KAYNAKLAR TOPLAMI       500.000,00 50,00% 100,00%
PASİF (KAYNAKLAR) TOPLAMI    1.000.000,00 100,00% 100,00%

GELİR TABLOSU (Net satışlara oranlamasıyla bulunur)

  2009 DİKEY(%) YÜZDELER
 YILI
A- BRÜT SATIŞLAR     525.000,00    105,00%
B- SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)       25.000,00    5,00%
C- NET SATIŞLAR   500.000,00    100,00%
D- SATIŞLARIN MALİYETİ     260.000,00    52,00%
     BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI     240.000,00    48,00%
E- FAALİYET GİDERLERİ     180.000,00    36,00%
     FAALİYET KARI VEYA ZARARI       60.000,00    12,00%
F- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR       12.000,00    2,40%
G- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-)         6.000,00    1,20%
H- FİNANSAMAN GİDERLERİ       16.000,00    3,20%
     OLAĞAN KAR VEYA ZARAR       50.000,00    10,00%
İ- OLĞANDIŞI GELİR VE KARLAR         5.000,00    1,00%
J- OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-)         3.000,00    0,60%
     DÖNEM KARI VEYA ZARARI       52.000,00    10,40%
K- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞ.(-)       12.000,00    2,40%
    DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI       40.000,00    8,00%

 

 3 Eğilim Yüzdeleri Analizi(Trend Analizi-Yatay Analiz)

Bir işletmenin birbirini izleyen birkaç döneme ait bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin baz olarak alınan bir yıldaki değere oranlanarak izlendiği dinamik bir analiz yöntemidir.

Amacı: işletmenin sürekliliği içerisinde birkaç yıllık ekonomik ve finansal durumunu ve değişimini dinamik bir yapı içerisinde baz alınan bir yıla kıyasla incelemektir.

Uygulama Koşulları: Dinamik bir analiz aracıdır.

  • Birden fazla hesap dönemine ait bilanço ve gelir tablosunun düzenlenmiş olması gerekir.
  • Belirlenen baz yıla göre her yılın bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin değişimleri(artış veya azalış) belirlenir
  • Genellikle ilk yıl baz yıl olarak seçilir ancak baz yıl olarak dikkate alınacak olan hesap döneminin her yönden faaliyetlerin olağan olduğu bir hesap dönemi olmasına özen gösterilmelidir.
  • Bilanço ve gelir tablosunun her bir hesap kaleminde hesaplanan artış  veya azalışları ‘’Eğilim yüzdeleri değişim tablosu’’ düzenlenerek gösterilir.

Uygulanması:

  • Birden fazla yıla ait finansal tablolara ihtiyaç vardır.
  • Belirli bir yıl (Genellikle ilk yıl) baz olarak alınır
  • Eğilim yüzdesi hesaplanacak yılın değeri baz yılın değerine bölünür ve çıkan değer 100 ile çarpılır
  • Her hesap kalemini artış yada azalış biçimindeki seyri karşılaştırılmalı olarak ‘’Eğilim yüzdeleri değişim tablosu’’ düzenlenerek gösterilir.

Eğilim yüzdeleri ile analiz ve yorumu:

Bir bilanço yada gelir tablosu kaleminin tek başına göstermiş olduğu eğilim mali analiz için yeterince aydınlatıcı ve bilgi verici olmayabilir birbiri ile kıyaslandığında anlamlı ilişkiler kurabilecek kalemlerin eğilimlerinin karşılaştırılması değer taşır.

Aralarında ilişki kurulabilecek başlıca kalemler:

  • Dönen varlıklar ile kısa vadeli yabancı kaynaklar
  • Dönen varlıklar ile satışlar
  • Stoklar ile ticari borçlar
  • Stoklar ile satışlar
  • Ticari alacaklar ile satışlar
  • Toplam Borçlar ile özkaynaklar
  • Brüt satışlar ile net satışlar
  • Maddi duran varlık ile satışlar
  • Maddi duran varlıklar ile özkaynaklar
  • Net satışlar ile satışların maliyeti
  • Brüt satışlar ile satışların maliyeti
  • Brüt satış karı ile faaliyet giderleri
  • Faaliyet karı ile faaliyet giderleri

İlişkisi kurulan kalemler arasındaki değişimin değerlendirilmesi

  1. Dönen değerlerin azalma eğilimine karşın kısa vadeli yabancı kaynakların artış eğilimi OLUMSUZ
  2. dönen değerlerin satışlarla birlikte artma eğilimi OLUMLU, dönen değerler azalma eğiliminde iken satışların yavaş artış göstermesi OLUMSUZ
  3. Stok artış eğilimi karşısında ticari borçların azalma eğilimi OLUMLU, stok azalma eğilimi karşısında ticari borçların artması OLUMSUZ
  4. Ticari alacakların satışlardan daha az artış eğilimi göstermesi OLUMLU
  5. Stok artış eğilimine karşın satışların azalma veya daha az artması eğilimi OLUMSUZ
  6. borç artış eğilimi karşısında öz kaynak daha hızlı bir artık gösteriyorsa OLUMLU
  7. brüt satışların artış eğilimine karşı net satışların azalma veya daha az artış göstermesi OLUMSUZ
  8. sabit değerler artarken satışların daha az artması veya azalması OLUMSUZ
  9. sabit değerlerin artması karşısında öz kaynak değişmiyor veya azalma gösteriyorsa OLUMSUZ
  10. net satışların artmasına karşın faaliyet karının azalma eğilimi OLUMSUZ
  11. net satışların artma eğilimine karşın satılan malın maliyetinin daha yavaş artması veya azalma eğilimi göstermesi OLUMLU
  12. brüt kar artarken faaliyet giderlerinin daha hızlı artışı OLUMSUZ
  13. faaliyet karı artışı karşısında faaliyet giderlerinin azalma veya daha yavaş artış eğilim OLUMLU

Eğilim yüzdeleri analizi formülü

İlgili Yıl Sonundaki Bilanço Kalemi
————————————————- X 100
Baz Yıl Sonundaki Bilanço Kalemi


4 Oran Analizi (Rasyo Analizi)

Oran analizi bir işletmenin bir yada birbirini izleyen hesap dönemlerine ait bilanço ve gelir tablolarında birbiri ile ilgili kalemler arasındaki ilişkileri oransal olarak belirler ve inceler

Amacı işletmenin borç ödeme gücü mali yapısı ve faaliyet sonuçları ekonomik varlıklarının verimli ve etkin bir şekilde kullanıp kullanmadığı konusunda bilgi verici ve geleceğe dönük kararlarda yardımcı veriler sağlayan oranları hesaplamaktadır.

Uygulama Koşulları: Yalnız bir döneme ait olarak yapıldığında statik, birden fazla dönemin kıyaslanarak yapıldığında dinamik bir analiz aracıdır.

  • Bir döneme ait olabileceği gibi birden fazla döneme ait oransal değerlerin kıyaslaması yapılır
  • Birbiri ile ilişkisi olabilecek ve anlamlı sonuçlar verebilecek hesap kalemleri ve hesap grupları birbiri ile oranlanmalıdır
  • Cari dönemde hesaplanan oranlar işletmenin önceki dönem ve dönemlerdeki değerleri ile kıyaslanabileceği gibi işletmenin içinde bulunduğu standart oranlarla yada sektördeki diğer işletmelerle kıyaslanabilirler.

Uygulanması :

İşletmenin analizde kullanacağı oranları öncelikle belirlemesi gerekir. Kullanılacak olan oranının sayısı belirlenemez çünkü analizin; amacına uygun olan kalemler yada gruplar arasında orantı kurulacaktır.

Ancak temel olarak dört grupta toplanır ;

  1. Likidite Analizinde kullanılan oranlar
  2. Finansal yapı analizinde kullanılan oranlar
  3. Faaliyet analizinde kullanılan oranlar
  4. Karlılık analizinde kullanılan oranlar

LİKİDİTE ANALİZİNDE KULLANILACAK ORANLAR

  1. CARİ ORAN

CARİ ORAN= Dönen  Varlıklar  /  Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Çalışma sermayesi oranı veya işletme sermayesi oranı olarak ta bilinir. Bu oran işletmenin genel likidite durumunu yansıtır. Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklarını karşılama gücünü bir başka deyişle bir yıl içinde elde edilecek nakitlerin bir yıl içinde ödenecek borçların kaç katı olduğunu göstererek ve net işletme sermayesinin yeterli olup olmadığını belirler.

Oranın ideal değeri 1,75 ile 2,00 arasındadır varlıklarda ortaya çıkabilecek değer kayıpları kısa vadeli yabancı kaynakların ödenmesi varlıkların paraya çevrilme güçlükleri veya olağanüstü durumlarla karşılanmaması için 2 den büyük olması istenir. Ancak enflasyon ortamında borçlanmanın maliyeti genelde enflasyonun gerisinde kaldığından borçlanma cazip hale gelmekte ve bu oran düşebilmektedir. Kuşkusuz sektörün kabul ettiği standart değerler dikkate alınmakla birlikte en az 1,50 oranında olması uygundur.

NET İŞLETME SERMAYESİ= DÖNEN VARLIKLAR – K.V.Y.K.

İşletmede net işletme sermayesinin fazla olması her zaman borç ödeme yeteneğinin yüksek olduğunu belirlemez 

Oran analizi yapılırken bu oranı etkileyen şu faktörler dikkate alınmalıdır.

  • Dönen varlıkların yapısı ve dağılımı
  • Stok alış ve satış koşulları
  • Dönen varlıkların ve kısa vadeli yabancı kaynakların son birkaç hesap dönemine ait eğilimleri
  • Dönen varlıkların gerçek değerleri
  • Dönen varlıklardaki olası değer hareketleri ile stok ve menkul kıymet değer düşüklüğü olasılığı yüksekse oran yüksek olmalı
  • Mevsimsel hareketler
  • Faaliyette bulunulan endüstri kolu

Hazır değerler ve alacaklardaki düşüşler ve buna karşılık stoklardaki artışlar işletmenin likiditesini borç ödeme yeteneğini düşür. Dönen varlıklar içerisinde hazır değerlerin payının artması işletme sermayesinin daha likit duruma geldiğini gösterir.


CARİ ORANIN DÜŞÜK OLMASINDAN

  • Net işletme sermayesi yetersizliği
  • Dönen varlıkların likiditesi yüksek varlıklardan oluştuğu anlamı çıkabilir

Aşağıda belirtilen koşullara sahip işletmeler DÜŞÜK CARİ ORAN İLE FAALİYET te bulunabilirler;

  • Borç ödeme yeteneğini zayıflatmadan dönen varlıkların likiditesini yükselten
  • Peşin satışları kredili satışlarına göre daha çok olan
  • Kredili mal alımları yapan işletmeler peşin mal alışlarında bulunan işletmelere göre
  • Bankalar ile ilişkileri iyi olan ve her an kredi sağlayabilme olanağına sahip olan
  • Borçlarını konsolide edebilen
  • Stok devir hızı yüksek olan
  • Alacaklarının devir hızı yüksek olan
  • Senetli alacakları senetsiz alacaklarına göre daha fazla olan


CARİ ONANIN YÜKSEK OLMASINDAN

  • Dönen varlıkların bir kısmının atıl kaldığı
  • Borç ödeme kabiliyetinin yüksek olduğu
  • Mali kaynakların verimli olmayan kaynaklara yatırıldığı
  • Dönen varlıkların likiditesinin düşük olan varlıklardan (Stoklar v.b.) oluştuğu anlamı çıkabilir

Aşağıda belirtilen koşullara sahip işletmeler YÜKSEK CARİ ORAN İLE FAALİYET te bulunabilirler:

  • KVYK larının vadeleri belli bir tarihe yığılan işletmeler
  • Yakın gelecekte büyük ödemelerde bulunma olasılığı bulunan
  • Satış yapılan piyasada aksak rekabetin olduğu durumlarda

Aşağıda belirtilen koşullarda işletmenin yüksek cari oran ile faaliyette bulunması olumlu olarak değerlendirilmelidir.

  • Stok devir hızı yüksek olan
  • Alacakların devir hızı yüksek olan

Dönen varlıkların yapısı içerisinde hazır değerleri yüksek olan senetli alacaklarının paraya çevrilebilirlik değeri yüksek olan işletmelerin dönen varlıklar içerisinde stoklarının payı yüksek olan işletmelere göre

Dönen varlıklarının içerisinde olası değer değişmeleri beklenen

Dönen varlıkların paraya çevrileceği zaman gerçek değeri korunabilen kalitede olan işletmeler

    2 Likidite Oranı (Asit-Test)

LİKİDİTE ORANI :

DÖNEN VARLIKLAR- STOKLAR / KVYK veya

Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Ticari Alacaklar
———————————————————————–
KVYK

İdeal oran 1 dir.

Bu oran işletmenin KVYK larını ödeyebilmek için yeterli miktarda paraya çevrilebilme yeteneği yüksek olan dönen varlığının bulunduğunu belirler cari oranı tamamlayan ve anlam kazandıran likidite oranı paraya çevrilmesi daha uzun süreyi gerektiren dönen varlık kalemlerinin (stokların) çıkarılması ile bulunan varlıkların KVYK ile arasındaki ilişkiyi gösterir.

Oranın ‘’1’’ e eşit olması veya ‘’1’’den düşük olması durumu her zaman işletmenin likidite durumunun kötü veya iyi olduğunu göstermez işletmenin stoklarının ve alacaklarını devir hızı yüksekse olumlu olarak değerlendirilmelidir.

  3 Nakit Oranı:

Dönen Varlıklar – (Stoklar+Alacaklar) / KVYK

veya

(Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / KVYK

İdeal oranı ticari işletmelerde 0,20 ile 0,25 sanayi işletmelerinde 0,10 ile 0,15 dir.

Bu oran işletmenin mevcut hazır değerleri ile KVYK ne ölçüde karşılanabileceğini acil para durumunu dönen varlıkların ne kadarının nakit olarak bulunduğunu belirtir. Cari oran ve likidite oranını tamamlayan ve onlardan daha anlamlı olan oran paraya çevrilmesi daha uzun süreyi gerektiren dönen varlık kalemlerinin (stoklar ve alacaklar) çıkartılması ile bulunan varlıkların KVYK ile stok bağımlılık oranı arasındaki ilişkiyi gösterir.

4 Stok Bağımlılık Oranı

KVYK –(Hazır değerler + Menkul kıymetler + Ticari alacaklar)

                                                   Stoklar

İşletmenin KVYB Hazır değerler menkul kıymetler ve ticari alacaklar toplamı çıkarıldıktan sonra kalan değerin stoklara oranlamasıdır.

Bu oran işletmenin KVYK geri ödeyebilmesi için hazır değerler ile diğer süratle paraya çevrilebilir varlıklarının dışında kalan stoklara ne kadar bağımlı olduğunu gösterir. Likidite oranının 1 den düşük olduğu durumlarda borçların ödenebilmesi için işletmenin stoklara bağımlılık oranı önem taşır.

Stoklar kaleminde işletmenin satışa hazır olan mamuller ve ticari mallara ait stoklar alınır. Diğer stoklar satışa hazır stoklar içerisinde önemli bir paya sahip değilse oranın hesaplanmasında ihmal edilebilir. Likidite oranının 1 den büyük olduğu durumlarda stoklara bağımlılıktan söz edilemez ideal oran değerinin düşük olması iyi olarak değerlendirilir. Ne kadar az stok KVYK karşılamasında paraya çevrilebilse likidite sorunu o denli az yaşanacak demektir.

5 Faiz Karşılama Oranı

Vergi Öncesi Kar + Faiz Gideri

               Faiz Gideri

İşletmenin faiz ve vergi öncesi karının faiz giderlerinin kaç katı olduğunu gösteren orandır. Oranın 1 den büyük olması faiz giderlerinin karışlanabileceğini 1 den küçük olması faiz giderlerinin karşılamada sorun olacağını ifade eder.

6 Devamlı Sermaye

Uzun Vadeli Borçlar + Öz Sermaye

Şirketlerin uzun vadeli kaynaklarının toplamını göstermekte olan devamlı sermaye oranı şirketlerin varlıklarını fon lamada kullandığı kaynakların niteliklerini ve bu varlıklarını fon lama gücünü (riskini) göstermektedir.

7 Devamlı Sermaye Bağlılık Oranı

İşletmenin stokları ve kısa vadeli ticari alacaklar toplamından kısa vadeli borçları çıkardıktan sonra kalan değeri devamlı sermayeye oranlamasıdır.

(STOKLAR + TİCARİ ALACAKLAR) – TİCARİ BORÇLAR

                                 DEVAMLI SERMAYE

Bu oran devamlı sermayenin bağlanma derecesini gösterir oranın yüksek olması devamlı sermayenin bağlandığını ve daha fazla finansmana gereksim olduğunu gösterir. Enflasyonist ortamlarda önem kazanmaktadır.


FİNANSAL YAPI ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

1 Kaldıraç Oranı

KVYK+UVYK/AKTİF (PASİF)

İdeal oranı 0,50 dir enflasyonist ortamlarda 0,60 kabul edilebilir bir orandır.

Bu oran işletmenin varlıklarının finansmanında kullandığı yabancı kaynak oranını gösteri. Oran işletmeye uzun vadeli kredi sağlayanlar için işletmenin finansal gücünü ve emniyet marjını gösterir işletmenin bu oranını zaman içinde yükselme eğilimi göstermesi yabancı kaynakları ödeyebilme güçlüğüne düşülebileceğini gösterir

İdeal oran değerinin 0,50 nin üstünde olması tehlikeli olarak değerlendirilir ancak gelişmekte olan ülkelerde kurumsallaşma tam olarak sağlanamadığından özkaynak sağlama güçlüğü daha fazla yabancı kaynak kullanımını gerektirir.

Oranın yüksek olması yani toplam yabancı kaynakların aktif toplamına olan oranın yüksek olması durumunda

  • İşletmenin spekülatif amaçlarla finanse edildiği
  • Kredi verenler açısından emniyet marjının daraldığı
  • İşletmenin faiz ve borçlarını ödeyememe nedeniyle mali güçlüklere düşme olasılığın yüksek olduğu
  • Özkaynak tutarının yetersiz olduğu
  • Yabancı kaynak maliyetinden yüksek kar elde edilmesi durumunda özkaynak karlılığının yükselmesi gibi anlamlar çıkabilir.

Kredi verenler oranın düşük olmasını isterler çünkü işletmenin tasfiyesi durumunda özkaynaklar yeterli olacağından alacaklarının tahsil etme olanağını bulacaklardır.

Ortaklar ise oranın belli bir düzeye kadar büyük olmasını isterler çünkü finansman kaldıracanını etkisi ile işletme karlılığı arttırılarak daha fazla kar payı alma olanağı sağlanmış olur.

Sermaye maliyetinin en düşük olacağı noktaya kadar yabancı kaynaktan yararlanırlar. Borçlanmanın artması ile finansman riski ve yabancı sermaye maliyeti de yükselmeye başlar

2 Özkaynaklar / Pasif (Aktif) Oranı

Özkaynaklar / Pasif

Oranın 0,50 olması istenir oran azaldıkça faiz yükü ve üçüncü kişilerin baskısı artıyor demektir. Bu oran yabancı kaynakların aktife oranının (Kaldıraç Oranı) tamamlayıcısı ve uzun vadeli kredi sağlayanlar için işletmenin finansal gücünü ve emniyet marjını gösterir işletmenin zaman içinde oranının yükselme eğilimi göstermesi iyi yönetimi ve uzun vadeli yabancı kaynakları ödeyebilme gücünü belirler.

Bu oran işletmenin kaynak yapısının ne kadarının özkaynak olduğunu gösteren orandır varlıkların % kaçının işletme sahipleri ve ortaklarca finanse edildiğini gösterir.

3 Finansman Oranı

Öz Kaynaklar / (KVYK + UVYK)
———————————————

(TOPLAM BORÇLAR)


Oranın 1 ve 1 den büyük olması istenir

  • 1 in üzerinde olması özkaynak ağırlıklı
  • 1 in altında olması borç ağırlıklı finansman yapısına sahip olunduğunu gösterir


4 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / Pasif (Aktif) Oranı

KVYK / PASİF (AKTİF)

Oranın 1/3 olması istenir ancak sektöre göre değişebilecek bu oranın daha sağlıklı değerlendirilebilinmesi için likidite analizi oranlarının da dikkate alınması gerekir

Oranın yüksek olması durumunda

  • Ekonomik varlıkların büyük bir kısmının finansmanında kısa vadeli yabancı kaynakların kullanıldığı
  • Duran varlıkların finansmanında kısa vadeli yabancı kaynakların kullanıldığı ve ödeme güçlüğüne düşüleceği böyle bir durumda kısa vadeli yabancı kaynakların geri ödenmesinde duran varlıkların elden çıkarılması gerektiği göz ardı edilmemelidir.


5 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Pasif (Aktif ) Oran

UVYK / PASİF (AKTİF)

Endüstri işletmeleri için daha anlamlı olan bu oranın 1/3 ü aşmaması istenir.

Bu oran işletmenin toplam kaynakları içerisinde uzun vadeli yabancı kaynakların oranını belirtir. Aynı zamanda toplam varlıklarının finansmanında ne kadar uzun vadeli yabancı kaynak kullanıldığını belirttiği için işletme sermayesi tutarı ile uzun vadeli yabancı kaynaklar arasındaki ilişkiyi gösterir.

Oranın yüksek olması durumunda

  • Toplam kaynaklar içerisinde uzun vadeli yabancı kaynaklarının payının arttığı için iletmenin finansman riski artacak finansman maliyetinin yükseleceği ve kredi verenlerin emniyet marjının daraldığı
  • Dönen varlıkların finansmanında uzun vadeli yabancı kaynakların kullanıldığı ve işletmenin uzun süreli yüksek finansman giderleri ödeme yükümlülüğü altında bulunduğu
  • İşletmenin ödeyeceği finansman yükü artacağı için ortaklara kar payı dağıtımı azalacağı
  • İşletmenin sermaye yoğun teknoloji olduğu anlamı çıkabilir


6 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Devamlı Sermaye Oranı(UVYK+ÖZKAYNAKLAR)

UVYK / DEVAMLI SERMAYE

Hizmet işletmelerinde ½ yi endüstri işletmelerinde 1/3 ü aşmaması istenir


7 Sermaye Çarpanı

Aktif(Pasif) / Ödenmiş Sermaye

Aktiflerin ne kadarının özkaynaklarla finanse edildiğinin göstergesidir. Oranın azalması işletmenin özkaynak ağırlıklı oranın artması işletmenin borç ağırlıklı finansman modeline kaydığını gösterir.


FAALİYET ETKİNLİĞİ (VERİMLİLİK) ORANLARI

1 Stok Devir Hızı

Stok Devir Hızı =  Satışların Maliyeti / Ortalama Stok        veya

Stok Devir Hızı =  Net Satışlar / Ortalama Stok

İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili olarak ticari işletmelerde satılan malın maliyeti endüstri işletmelerinde satılan mamul maliyeti esas alınır ancak bu değerler tam olarak bilinmiyorsa pay değeri olarak net satışlar alınabilir. Ortalama stok işletmenin dönem başı stoku ile dönem sonu stokunu toplamının yarısıdır. İdeal oran sektör standardıdır. Stokların kaç katı kadar satış yapıldığı anlamına gelir.

Oranın yüksek olması durumunda

  • Daha fazla kar elde etme olanağı mevcut olduğu
  • Daha fazla rekabet olanağının mevcut olduğu
  • Daha az sermayenin stoklara yatırıldığı
  • Satış hacminin genişletilebileceği
  • Kar marjı düşük olsa bile daha yüksek tutarda kar elde edilebileceği

Anlamları çıkabilir

Devir hızı oranları 12 veya 360 değerine bölünerek stokların ay ve gün olarak ortalama satış süreleri (stokta kalma) hesaplanabilir.


ORTALAMA STOKTA KALMA SÜRESİ = 360 / STOK DEVİR HIZI

2 Alacak Devir Hızı

Net Satışlar / Ortalama Alacaklar

İşletmenin alacaklarının tahsil ve dolaşım yeteneğini belirten bir oran olarak ticari alacakların kalitesi ve likiditesi hakkında bilgi verir. Likidite oranının tamamlayıcısı olan bir orandır. Ortalama ticari alacaklar işletmenin dönem başı ticari alacakları ile dönem sonu ticari alacakları toplamının yarısıdır.

Devir hızı değeri aynı sektördeki diğer işletmeler ile işlemenin geçmiş faaliyet dönemlerindeki değerleri ile kıyaslanarak değerlendirilebilinir.

Alacakların devir hızının artması işletmenin alacaklarını vadesinde tahsil edebildiğini ve vadelerinin de kısaldığını ifade eder.

Aksi durum ise;

  • Alacakların tahsilinde güçlüklerle karşılaşıldığını
  • Rekabet gücünün zayıfladığını
  • Etkin bir tahsilat politikasının olmadığını
  • Kredili satış politikasında zayıf olunduğunu
  • Alacakların şüpheli duruma gelme olasılığının yüksek olduğu

Anlamlarına gelebilir.

Alacakların devir hızı oranı 12 veya 360 değerine bölünerek ortalama tahsilât süresi hesaplanabilir.

Ortalama Tahsilat Süresi = 360 / Alacak Devir Hızı

Kredili satışların bilinmesi durumunda daha net oran olan

(Ticari Alacaklar X 100) / Kredili Satışlar denklemi kullanılabilir.

3 Ortalama Etkinlik Süresi

Ortalama Stokta Kalma Süresi(360/Stok Devir Hızı)  +Ortalama Tahsilat Süresi(Alacak Devir Hızı)

Stokları elde etmek için kullanılan nakdin stokların satılması alacakların tahsil edilmesinden sonra tekrar nakde dönüşmesi için ortalama kaç günün geçmesi gerektiğini gösterir.

4 Borçların devir Hızı

Net Satışlar / Ortalama ticari Borçlar

İşletmenin borçlarını ödeme yeteneği ve borçlanma kabiliyeti hakkında bilgi verir alacakların devir hızı oranının tamamlayıcısı olan bir oranıdır.

Oranın Yüksek Olması

  • Kredili alışlarda vadenin kısaldığı
  • Düşük cari oran ve likidite oranı olmasına rağmen alacakların devir hızı oranı yüksekse borç ödeme yönünden sorun olmayacağı
  • Kar marjı düşük olsa bile yüksek kar elde edilebileceği
  • İşletmenin faaliyetlerinin en yoğun olduğu dönemlerde kredili alışların artması durumunda bu tarih itibariyle bilanço düzenlendiğinde ticari borçlar yüksek olabileceği için devir hızının düşük olacağı tersi bir durumda ise devir hızının yüksek olacağı

Oranın Düşük Olması

  • Borç ödeme güçlükleriyle karşılaşılacağı
  • İşletmenin kredibilitesinin bulunmadığı
  • Etkin bir borçlanma politikasının bulunmadığı
  • Rahat bir kredili alış politikasının bulunmadığı

Anlamı çıkarılabilir.

Devir hızı oranları 12 veya 360 a bölündüğünde ay veya gün olarak ortalama ödeme süresi hesaplanabilir.

Ortalama Borç Ödeme Süresi = 360 / Borçların Devir Hızı

5 Aktif Devir Hızı

Net Satışlar / Aktif Toplamı

Aktifin etkin bir biçimde kullanılıp kullanılmadığını gösterir. Aktif toplamının kaç katı kadar satış yapıldığının göstergesidir aktif devir hızı arttıkça işletmenin etkinliği artar.

Devir Hızı Genel Formülü

…………Devir Hızı    :  Net Satışlar / Ortalama ……………. 

 

Ortalama …………    : (Dönem Başı…….+Dönem Sonu……) / 2 


KARLILIK ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

Karlılık rasyolarıda hemen hemen tüm oranlarda olduğu gibi sektörel standart değerler dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Karlılık rasyoları genel anlamda işletme varlıklarının verimliliğini ve karlılığını değerlendirmede yararlanılan oranlardır.

İşletmenin karlı olup olmadğını karlı çalışıp çalışmadığını gösterirler


1) BİLANÇO KARLILIK ORANLARI

2)GELİR TABLOSU KARLILIK ORANLARI


1 Özkaynak Karlılığı (Mali Rantabilite)

Dönem Net Karı / Özkaynaklar

Bu oran işletmenin finansmanında kullanılan özkaynaklara göre ne ölçüde karlı olduğunu gösterir.


2 Aktif Karlılığı

Dönem Net Karı / Aktif Toplamı


3 Satışların Karlılığı

Dönem Net Karı / Net Satışlar


4 Brüt Kar Marjı

Brüt Satışlar / Net Satışlar


5 İş hacmi Karlılığı

Faaliyet Karı / Net Satışlar


6 Olağan Karlılık

Olağan Kar / Net Satışlar


Ekonomik Karlılık Oranı :

Faiz           ve      Vergiden önceki Kar

Öz Kaynaklar + Yabancı kaynaklar

 

Faiz Ödeme Oranı

Faiz ve Vergiden Önceki Kar

                   Faiz

Bu oranın 3 çıkması arzu edilir


Hisse Başına Kar Oranı

Dönem Net Karı / Hisse Senedi Sayısı

   Hisse senedinin Nominal Değeri


Fiyat Kazanç Oranı

Hisse Senedi Başına Kar oranı

Hisse Senedinin Borsa fiyatı


SONUÇ : Mali analiz eldeki bulguları değerlendirerek işletmenin mevcut durumu hakkında yorumlar yapmak ve geleceğe yönelik olarak da birtakım öngörülerde bulunmaktır.

Kuşkusuz analiz yapılan verilerin ve kullanılan yöntemlerin doğruluğu kadar analizi yapanın deneyim ve yeteneği de analiz sonucunun başarısını belirleyecektir. Analizin başarılı olabilmesi için önceden de belirtildiği gibi işletmeyi ve sektörü yeterince tanımak tek bir analiz yöntemine ve belirli birkaç oran sonucuna bakarak yargıya varmamak gerekir. Varılan yargıyı doğrulayacak oranlar ve değerler varsa onlarla da varılan kararı desteklemek gerekir.

Yine işletmenin performansını yalnızca bir döneme ait mali tabloları ve verilerine göre değil birden fazla dönemin verilerini ve hatta sektördeki diğer işletmelerin verileriyle kıyaslayarak sektörde benimsenen standart değerlerle karşılaştırarak değerlemek ve görüş bildirmek uygun olacaktır.

Analiz sonucunda hazırlanacak raporda mali analist bir yorum yaptığını ve bu verilere göre bazı sonuçlar çıkartıp tahminler yürüttüğünü unutmamalı yorumlarda kesin ifadeler kullanmaktan kaçınarak olasılıklarda göz önünü alarak görüşlerini belirtmelidir.


 

Hazırlayan: SMMM Eyyup Koç

 

2 yorum

  1. Bu ders notları için çok teşekkür ederim. Çok işime yaradı elinize emeğimize sağlık..

  2. Bi Allah’ın kulu teşekkür etmez mi ya..
    Bu kadar emek var ve paylaşılmış.

    Teşekkürler Eyüp Bey..

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>